Bản in

Không chỉ là sáng kiến kinh nghiệm

Trong hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của mỗi giáo viên phổ thông (GVPT), viết sáng kiến kinh nghiệm là một việc làm thường niên và luôn được khuyến khích. Khi tiến hành đổi mới giáo dục, sáng kiến kinh nghiệm lại có cơ hội nảy nở nhiều hơn, có tác dụng hơn đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung. Tuy nhiên, thực tế GD phổ thông đang đòi hỏi đội ngũ nhà giáo cần phải bổ sung nhiều năng lực hơn nữa phục vụ cho công việc của mình, trong đó có năng lực nghiên cứu khoa học.


Thực ra, trong quá trình học nghề ở các cơ sở đào tạo, mọi SV đều được trang bị ở các mức độ khác nhau về năng lực nghiên cứu khoa học (NCKH). Tuy nhiên, khi hành nghề thì không phải ai cũng phát huy được năng lực này, phần vì tính chất công việc, phần vì ý chí của bản thân mỗi người. Ngoài các cơ quan nghiên cứu hay một số lĩnh vực công tác khác đòi hỏi bắt buộc cán bộ phải thường xuyên tham gia NCKH thì đa số các cử nhân ở mọi ngành đào tạo đều ít khi sử dụng đến năng lực NCKH. Giáo viên phổ thông không là một ngoại lệ, trong khi công việc này luôn cần sự sáng tạo. Để đáp ứng yêu cầu này, viết sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) là một hoạt động chuyên môn tuy không bắt buộc nhưng được khuyến khích và khi xét các danh hiệu thi đua với GV thì đây là một điều kiện cần. Tuy nhiên, nhiều năm qua, hoạt động này vẫn còn mang nặng tính hình thức, chưa có tác dụng phổ biến, nhân rộng trong thực tiễn ngay tại cơ sở cũng như với toàn ngành. Tăng tính hiệu quả của SKKN là việc cần làm. Hơn thế nữa, hoạt động chuyên môn của GV sẽ không chỉ dừng ở SKKN mà còn phải được nâng lên tầng mức cao hơn, đó là NCKH. Các đề tài NCKH sẽ không chỉ có tác dụng trong một lĩnh vực khoa học cụ thể nào đó liên quan đến chuyên môn của GV mà quan trọng hơn, thông qua việc NCKH, các năng lực tổng hợp cần thiết cho hoạt động nghiệp vụ của nhà giáo cũng được hoàn thiện lên, góp phần giải quyết những tình huống sư phạm xảy ra trong thực tiễn GD và giảng dạy của GV trong nhà trường.

Singapore, Hồng Kông, Trung Quốc và nhiều nước khác trong khu vực cũng như trên thế giới đã rất quan tâm đến việc bồi dưỡng năng lực NCKH cho GV phổ thông. Tại Việt Nam, công việc này đang được tiếp cận với định hướng tổ chức của Dự án Việt - Bỉ và sự giúp đỡ về chuyên môn của chuyên gia Hồng Kông - Tiến sĩ Christopher Tan, người có nhiều kinh nghiệm về tập huấn năng lực NCKH cho các nước trong khu vực.

140 cốt cán là các giảng viên sư phạm được lựa chọn từ 14 tỉnh miền núi phía Bắc đã được tham dự tập huấn về cách lựa chọn đề tài, về xây dựng kế hoạch NCKH, về báo cáo kết quả NCKH, tìm ra những giải pháp làm thay đổi thực trạng GD ở địa phương, với một chương trình không nặng về lý thuyết, quy trình đơn giản, GV có thể thực hiện dễ dàng và có giá trị ứng dụng cao. Sau khi tập huấn, các học viên lại trở về địa phương thực hành NCKH ở hai cấp học là tiểu học và THCS, chứ không phải với SV sư phạm, bởi đối tượng hướng tới chính là các GV phổ thông. Thông qua quá trình thực tế tại trường học, các học viên - giảng viên sư phạm sẽ hiểu hơn về GD phổ thông để có thể quay lại thay đổi tích cực quá trình đào tạo sư phạm, làm sao cho sản phẩm đào tạo của  mình sẽ đáp ứng tốt hơn với GD phổ thông sau này. Trong thực tế, tại các nhà trường sư phạm, những NCKH mang tính ứng dụng thực tiễn cũng còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng.

Vừa qua, cơ quan tổ chức tập huấn NCKH là Dự án Việt - Bỉ đã tiến hành đánh giá các đề tài NCKH được thực hiện tại khóa tập huấn. Trong số 26 đề tài có 9 đề tài đã được đánh giá tốt, đa số đều có đề cập đến nội dung ứng dụng CNTT là một chủ đề “nóng” của năm học này, trong đó có những đề tài xuất sắc, có tính ứng dụng cao.

Bà Nguyễn Lăng Bình, Giám đốc Dự án Việt - Bỉ cho biết, sau đây, các học viên sẽ được bồi dưỡng năng lực tập huấn để có thể tiếp tục triển khai đến GV phổ thông và trường thực hành SP tại địa phương. Sở GD-ĐT Lạng Sơn được sự hỗ trợ của UBND tỉnh cho phép sử dụng ngân sách địa phương để tập huấn cho toàn bộ GV cốt cán trong tỉnh. Tuyên Quang cũng đang tiến hành tập huấn cho GV sử dụng mẫu thiết kế kế hoạch bài học theo hướng dạy và học tích cực mà Dự án Việt - Bỉ xây dựng.

Câu hỏi đặt ra: “Liệu GV phổ thông Việt Nam có cần và có khả năng thực hiện NCKH không?” đã có lời đáp khẳng định.

Minh Linh
Báo Giáo dục & Thời đại Chủ nhật, số 28 (12/07/2009 )